Monthly Archives: Październik 2012

Śląsk był kiedyś porcelanowym zagłębiem

Być może trudno to sobie teraz wyobrazić, ale śląskie wytwórnie były niegdyś znaczącymi producentami wysokiej jakości porcelany na europejski i światowy rynek – pisze dr Jan Trzos.

Porcelana (nazwa pochodzi od portugalskiego słowa porcella, czyli muszla) jest najszlachetniejszym i najpiękniejszym gatunkiem ceramicznym. Co odróżnia ją od pozostałych wyrobów ceramicznych i czyni przedmiotem pożądania wielu kolekcjonerów na świecie? Czerep bardzo twardy, cienki i przeźroczysty, przy uderzeniu wydający szlachetny dźwięk.

Śląsk w XIX wieku stał się prawdziwym porcelanowym zagłębiem. Do powstania śląskich wytwórni porcelany przyczyniły się pokłady skalenia i kwarcu w Górach Izerskich. Kaolin sprowadzano jednak z pobliskiej Saksonii.

Dwa pierwsze zakłady porcelany szlachetnej powstają w Wałbrzychu. Dynamiczny rozwój przemysłu porcelanowego Wałbrzych zawdzięcza urodzonemu w roku 1802 w Nysie Karlowi Kristerowi. To właśnie jemu przysługuje miano pioniera nie tylko przemysłu ceramicznego na całym Śląsku. W roku 1831 zakłada wytwórnie porcelany o znaku fabrycznym KPM (Krister Porzellan Manufaktur). Zatrudnienie w roku 1881 sięgało w jego fabryce blisko dwóch tysięcy pracowników.

W kilkanaście lat po Kristerze w Wałbrzychu powstaje kolejna fabryka porcelany Carla Tilscha (rok 1845). Wyroby sygnowano inicjałami założyciela C.T. z napisem Altwasser. Kolejna znakomita wytwórnia porcelany powstała w miejscowości Tiefenfurt (Parowa). To z tej fabryki pochodzą przeważnie wyroby delikatnej, o bardzo cienkim czerepie, porcelany stołowej China blau. Wzór ten, zaczerpnięty z Miśni, zdobył wprost niebywałą popularność w całym świecie. W latach 20. XX wieku fabryka porcelany z Tiefenfurtu posiadała własny sklep w Nowym Jorku.

Doskonałej jakości wyrobami porcelanowymi cieszyła się działająca od roku 1860 do dziś fabryka Koenigszelt (Jaworzyna Śląska) z sygnowanym na denku napisem Koenigszelt. Po wojnie wyroby tej wytwórni uchodziły za najbardziej wytworne i eleganckie w całym PRL-u. Fabryka korzystała ze starych przedwojennych wzorów i form, zmieniając jedynie podpis na „Karolina”.

Wspaniałą i popularną przez długie lata była znakomita wytwórnia porcelany z Opolskiego – Tułowice, założona w roku 1869 r. Do tego czasu od roku 1804 zarówno w Tułowicach, jak i w pobliskim Prószkowie wytwarzano znakomitej jakości kamionkę i fajans.

Właścicielem firmy był spoczywający na cmentarzu przykościelnym kupiec Reinhold Schlegemilch. Porcelanę znakowano „Tillowitz”. Wytwórnia słynęła z produkcji figurek i zwierząt, projektowanych przez zakładowego rzeźbiarza Maxa Rufflera. Najcenniejszymi dla kolekcjonerów wyrobów z Tułowic są figurki odtwarzające postacie znanych z obrazów Rembrandta, Metsu, Brouvera i innych.

Brakuje miejsca, żeby wymienić inne wspaniałe wytwórnie porcelany śląskiej, chociażby takie, jak: Bogucice (1922), Gozdnica (Freiwaldau), Jedlina-Zdrój (Charlottenbrun), Stanowice-Strzegom (Striagau), Szczawienko (Niedersalzbrunn), Żary (Sorau), Kowary (Schmiedeberg).

W roku 1900 powstaje w Niemczech Niemiecki Związek Fabryk Porcelany. Z całych Niemiec należało do związku ponad 50 fabryk. Z tej liczby 20 proc. stanowiły śląskie wytwórnie. Liczba ta świadczy o tym, jak znacząca pod względem produkcji i jakości była tutaj produkcja wyrobów na europejski i światowy rynek.
Więcej… http://opole.gazeta.pl/opole/1,35114,12530498,Slask_byl_kiedys_porcelanowym_zaglebiem__ZDJECIA_.html#ixzz28Y2qv89Z

Reklamy

1 komentarz

Filed under S.O.S.